De oorlog in het Midden-Oosten heeft de Nederlandse energieprijzen begin maart sterker geraakt dan die in vrijwel alle andere Europese landen. Dat blijkt uit een analyse van Energievergelijk.nl op basis van de Europese energieprijsindex (HEPI) van maart 2026, een vergelijking van huishoudelijke energieprijzen in 33 Europese landen.
Voor ondernemers is dit relevant omdat hogere energieprijzen niet alleen huishoudens treffen, maar ook kunnen doorwerken in vaste lasten, inkoopkosten en tarieven voor opdrachtgevers. Wie energiecontracten wil beoordelen, kan daarom meerdere aanbiedingen naast elkaar leggen en offertes aanvragen om de impact beter in te schatten.
Gasprijs stijgt in Nederland sneller dan gemiddeld
Volgens de analyse steeg de gasprijs voor huishoudens in Nederland tussen begin februari en begin maart met 7%. Dat is ruim drie keer zo hard als het Europese gemiddelde. Nederland heeft daarnaast de hoogste gasprijs van alle grote Europese landen, bijna 75% boven het Europees gemiddelde.
Met een gasprijs van € 0,1902 per kWh staat Nederland na Zweden op de hoogste plek in Europa. Zweden heeft echter slechts 77.000 huishoudelijke gasaansluitingen. In de praktijk is Nederland daarmee het duurste land met een substantiële gasmarkt.
Ter vergelijking: een Duits huishouden betaalt € 0,1030 per kWh voor gas en een Belgisch huishouden € 0,0823 per kWh. De HEPI-index rekent in kWh in plaats van per kubieke meter, omdat de energie-inhoud van gas per land verschilt.
Koen Kuijper, energie-expert bij Energievergelijk.nl: “Gas is in Nederland ruim twee keer zo duur als in België en bijna 85% duurder dan in Duitsland. Dat verschil wordt grotendeels veroorzaakt door de hoge Nederlandse belastingen op gas.”
Oorlog drijft prijsstijging aan
Nederland is het enige grote West-Europese land waar zowel de stroom- als de gasprijs bovengemiddeld steeg. In totaal zagen slechts 5 van de 33 landen een stroomstijging en 9 van de 27 landen een gasstijging.
De onderzoekers die meewerken aan de HEPI schrijven de Nederlandse prijsstijging expliciet toe aan de oorlog in het Midden-Oosten. Bij stroom gebruiken zij de formulering dat de oorlog de Nederlandse energieprijzen “immediately” heeft geraakt, een woordkeuze die bij geen enkel ander land wordt gebruikt. Bij gas spreken zij van hogere prijzen “as a direct result” van het conflict.
Het HEPI-rapport verwijst in dit verband ook naar een recente Rabobank-analyse die waarschuwt voor een kettingreactie van hogere energieprijzen naar vrijwel alle consumentenprijzen.
Werkelijke impact mogelijk groter
De HEPI-index meet prijzen op de eerste dag van de maand. Omdat de oorlog begin maart escaleerde, laat de index volgens de onderzoekers slechts een deel van de impact zien. Prijsmetingen van Energievergelijk.nl wijzen erop dat de werkelijke stijging inmiddels groter is.
Het goedkoopste vaste energiecontract kostte in februari circa € 139 per maand, bij een gemiddeld verbruik van 2.420 kWh stroom en 1.020 m³ gas. Inmiddels is dat circa € 177 per maand, een stijging van 28%.
De Nederlandse gasprijs varieert in april tussen € 1,345 en € 1,662 per m³, inclusief energiebelasting en btw, afhankelijk van het energiecontract.
Hoge belastingdruk blijft belangrijk onderdeel
De hoge Nederlandse gasprijs is het gevolg van een combinatie van gestegen groothandelsprijzen en een hoge belastingdruk. De energiebelasting en btw maken samen circa 57% uit van het totale gastarief.
Nederland hanteert het standaard btw-tarief van 21% op energie, terwijl meerdere Europese landen een lager tarief hanteren. Doordat de btw wordt berekend over de volledige gasprijs inclusief energiebelasting, werkt elke stijging op de groothandelsmarkt extra door in de eindprijs.
Kuijper: “Nederlandse huishoudens worden dubbel geraakt: de oorlog stuwt de groothandelsprijs op en de hoge belastingdruk op gas versterkt dat effect. Iedereen die nu een nieuw vast contract afsluit of een variabel of dynamisch contract heeft, betaalt de rekening.”