Bedrijven die willen groeien, elektrificeren of hun productie willen aanpassen, lopen steeds vaker aan tegen beperkte capaciteit op het stroomnet. De overheid, netbeheerders en het bedrijfsleven hebben begin februari nieuwe afspraken gemaakt om de wachtrij voor nieuwe en zwaardere aansluitingen terug te dringen.
Voor ondernemers is dat relevant omdat een tekort aan netruimte investeringen kan vertragen. Wie bijvoorbeeld een fabriek wil uitbreiden, processen wil elektrificeren of extra vermogen nodig heeft, is afhankelijk van wanneer er ruimte op het net vrijkomt. Dat kan per regio verschillen.
Meer ruimte door flexibeler gebruik van het net
De afspraken zijn erop gericht om niet alleen nieuwe elektriciteitsinfrastructuur aan te leggen, maar ook om bestaande netcapaciteit slimmer te benutten. Daarbij gaat het onder meer om het verminderen van piekbelasting en het verschuiven van stroomverbruik naar rustigere momenten.
In het plan krijgen netbeheerders meer mogelijkheden om afspraken te maken met organisaties die capaciteit willen vrijmaken. Ook worden regionale tenders ingezet, waarbij partijen in geselecteerde gebieden kunnen aangeven hoe zij netruimte kunnen creëren. Daarnaast komt er een traject met een beperkte groep grote verbruikers om te kijken waar op korte termijn verlichting mogelijk is.
Effect op bedrijven en investeringen
Netcongestie wordt in de toelichting nadrukkelijk genoemd als rem op investeringen. VNO-NCW-voorzitter Ingrid Thijssen noemde het eerder een van de grootste obstakels voor het investeringsklimaat. Volgens NOS wachten circa 14.000 bedrijven en instellingen op een aansluiting of verzwaring.
Voor opdrachtgevers en bedrijven die plannen hebben voor uitbreiding of verduurzaming kan dit betekenen dat de planning van een project mede afhangt van beschikbare transportcapaciteit. In zo’n situatie kan het nuttig zijn om tijdig alternatieven, fasering en technische opties te verkennen. Via BedrijfNederland kunnen ondernemers daarbij eenvoudig offertes aanvragen en vergelijken voor passende oplossingen en diensten.
Elektrificatie van proceswarmte blijft belangrijk
De afspraken raken ook aan de elektrificatie van de industrie. Een groot deel van het industriële energieverbruik hangt samen met proceswarmte. In beleidsstukken wordt uitgegaan van een industrieel energieverbruik van 616 petajoule, waarvan 79 procent wordt gebruikt voor proceswarmte die traditioneel grotendeels met aardgas en procesgassen wordt opgewekt.
Daarin wordt ook beschreven dat een aanzienlijk deel van die warmtevraag met bestaande technieken kan worden geëlektrificeerd. Voor de periode richting 2030 wordt aanvullend potentieel verwacht door technieken die nog in ontwikkeling zijn. Verder vooruit wordt in de documenten een technische potentie genoemd die kan oplopen tot circa 90 procent van de industriële proceswarmte.
Flexibiliteit als tussenstap
Naast netuitbreiding blijft flexibiliteit een belangrijk thema. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland beschrijft de regeling Flex-e als subsidie voor een flexibiliteitsscan. Daarmee kunnen organisaties laten onderzoeken hoe het elektriciteitsgebruik flexibeler kan worden ingericht. Afhankelijk van de uitkomst kunnen vervolgstappen, zoals een haalbaarheidsstudie, volgen.
De regeling is gekoppeld aan netcongestie en richt zich op vestigingen in gebieden waar congestieproblemen spelen en op grootverbruikers vanaf een bepaald gecontracteerd transportvermogen. De gedachte daarachter is dat bedrijven met aanpassingen in verbruikspatronen op korte termijn al ruimte kunnen creëren binnen de bestaande aansluiting.
Wat bedrijven nu kunnen verwachten
Het kabinet had eerder al in een actieagenda benoemd dat netcongestie en onzekerheid over elektriciteitskosten knelpunten zijn voor industriële elektrificatie. De nieuwe afspraken zijn vooral bedoeld om sneller resultaat te boeken door bestaande capaciteit beter te benutten, terwijl uitbreiding van het net op de achtergrond nodig blijft.
Voor ondernemers betekent dit dat de komende twee jaar belangrijk kunnen zijn voor het tempo van elektrificatieprojecten. De technische mogelijkheden zijn groot, maar de uitvoering hangt af van netruimte, kosten en de praktische inpassing in bestaande processen.