Zes van de grootste fossiele brandstofbedrijven verwachten in 2026 samen naar schatting $2.967 winst per seconde. Dat is volgens een nieuw onderzoek van Oxfam Novib een stijging van bijna $37 miljoen per dag ten opzichte van de winst in 2025 van onder meer Chevron, Shell, BP, ConocoPhillips, Exxon en TotalEnergies.
De totale, verwachte winst uit fossiele brandstoffen in 2026 bedraagt volgens de organisatie $93 miljard. Oxfam Novib verbindt hier een rekenvoorbeeld aan voor energievoorziening in Afrika met zonne-energie, en wijst tegelijkertijd op het spanningsveld tussen hoge bedrijfswinsten en betaalbaarheid van energie.
Waarom dit relevant is voor bedrijven
Voor ondernemers en opdrachtgevers is dit onderwerp relevant omdat het raakt aan mogelijke beleidskeuzes rond belastingen, publieke financiering en de voorwaarden waaronder de energietransitie wordt versneld. In de praktijk kan dat invloed hebben op kostenstructuren, investeringsprioriteiten en regelgeving in de energieketen. Via BedrijfNederland kunnen organisaties bovendien offertes aanvragen en aanvragen vergelijken voor projecten die passen bij de transitie waar het onderzoek op aandringt.
Reactie Oxfam Novib en conferentie in Colombia
Oxfam Novib publiceert het onderzoek tijdens de eerste wereldwijde internationale conferentie over de uitfasering van fossiele brandstoffen. De conferentie startte afgelopen vrijdag in Santa Marta, Colombia en loopt tot en met 29 april. Nederland en Colombia zijn initiatiefnemers.
Klimaatexpert Hilde Stroot stelt volgens de organisatie dat fossiele bedrijven ondanks een energiecrisis “stevig binnenlopen”. Oxfam Novib zegt dat regeringen, waaronder Nederland, volgens haar concrete stappen moeten zetten om geld te sturen richting de energietransitie en weg van fossiele bedrijven en hun aandeelhouders.
Steun voor overheidsinvesteringen en belasting op winsten
Oxfam Novib stelt dat een internationale enquête in zeven landen, waaronder Nederland en Frankrijk, in lijn is met die boodschap. Volgens de organisatie zijn drie keer zoveel burgers voorstander van meer overheidsinvesteringen in hernieuwbare energie dan van een toename van winning van fossiele brandstoffen. In Nederland zou 63 procent van de bevolking volgens Oxfam Novib voorstander zijn van hogere belastingen op winsten van grote olie- en gasbedrijven om de overgang naar hernieuwbare energie te financieren.
De organisatie verwijst daarnaast naar oproepen in meerdere Europese landen om excessieve winsten zwaarder te belasten. Oxfam Novib noemt een eerdere opbrengst voor de Nederlandse schatkist van 3,2 miljard euro in 2022, na de inval van Rusland in Oekraïne. Oxfam Novib zegt dat het kabinet in een brief van minister Heinen van Financiën aan de Tweede Kamer volgens haar koudwatervrees toont en zich vooralsnog niet aansluit bij die oproep.
Voorbeelden van bedrijfsreacties en oproep aan landen
Oxfam Novib noemt als voorbeelden dat ExxonMobil vorig maand aankondigde een derde van geplande investeringen in duurzame energieprojecten te laten vervallen en dat TotalEnergies volgens de organisatie weigerde om een transitieplan op te stellen in lijn met het 1,5 graad-doel van het Parijse Klimaatakkoord.
In Santa Marta roept Oxfam Novib deelnemende landen volgens de organisatie op om:
- Maatregelen te nemen om fossiele bedrijven zwaarder te belasten met een winstbelasting en een belasting op excessieve winsten in alle sectoren, zodat publieke klimaatfinanciering kan worden opgeschaald.
- Rijkere landen te vragen om de onhoudbare staatsschuld van landen in ontwikkeling aan te pakken via schuldsanering, eerlijke herstructurering van schulden en het VN-kader voor staatsschulden te hanteren.
- Bij uitfasering van olie en gas door bedrijven dit op verantwoorde wijze te doen, inclusief compensatie voor milieuschade en verlies aan bestaansmiddelen en het centraal stellen van rechten en participatie van gemeenschappen die het meest worden getroffen.
- Als staten de uitfasering vormgeven rekening te houden met historische verantwoordelijkheid, financiële draagkracht en afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Oxfam Novib stelt dat rijke, vervuilende landen sneller moeten uitfaseren zodat landen die de crisis minder hebben veroorzaakt en minder middelen hebben, langer de tijd krijgen.
Praktische kant: wat kunnen organisaties doen?
Hoewel de publicatie zich richt op overheden en bedrijven in de fossiele sector, kan het voor andere spelers in energie, industrie en dienstverlening belangrijk zijn om de beleidsrichting rond belastingen, financiering en transitievoorwaarden te volgen. Het kan relevant zijn voor budgettering en planningen rondom verduurzaming. BedrijfNederland helpt hierbij door het mogelijk te maken om via het platform offertes voor passende werkzaamheden en projecten te aanvragen en vergelijken, zodat organisaties sneller kunnen inschatten welke aanbieders aansluiten op hun transitiebehoeften.